CHƯƠNG TRÌNH NÂNG CAO
LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 2000

CHỦ ĐỀ 1
SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI (1945 – 1949)
1. Hội nghị Ianta và những thoả thuận của ba cường quốc
- Từ ngày 4 đến 11-2-1945, Hội nghị quốc tế được triệu tập ở Ianta (Liên Xô) với sự tham dự của nguyên thủ ba cường quốc là I. Xtalin (Liên Xô), Ph. Rudơven (Mĩ) và U. Sớcsin (Anh).
- Hội nghị có ba quyết định quan trọng:
+ Đẩy nhanh việc tiêu diệt chủ nghĩa phát xít Đức và chủ nghĩa quân phiệt Nhật.
+ Thành lập tổ chức Liên hợp quốc.
+ Phân chia phạm vi ảnh hưởng giữa ba cường quốc ở châu Âu và châu Á.
- Những quyết định của Hội nghị Ianta cùng những thỏa thuận sau đó của ba cường quốc đã trở thành khuôn khổ của trật thế giới mới - trật tự hai cực Ianta.
2. Sự thành lập Liên hợp quốc
+ Hội nghị quốc tế với sự tham gia của đại diện 50 quốc gia họp tại Xan Phranxixcô (Mĩ) từ 25-4 đến 26-6-1945) để thông qua bản Hiến chương và tuyên bố thành lập tổ chức Liên hợp quốc. Hiến chương là văn kiện quan trọng nhất của LHQ nêu rõ:
+ Mục đích của LHQ là duy trì hoà bình, an ninh thế giới và phát triển các quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa các quốc gia trên thế giới.
+ Quy định LHQ hoạt động theo những nguyên tắc cơ bản:
- Bình đẳng chủ quyền giữa các nước và quyền tự quyết của các dân tộc.
- Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nước.
- Không can thiệp vào công việc nội bộ của bất kì nước nào.
- Chung sống hòa bình và sự nhất trí giữa 5 nước lớn: Liên Xô (Nga), Mĩ, Anh, Pháp và Trung Quốc.
+ Hiến chương còn còn quy định bộ máy của LHQ gồm có 6 cơ quan chính: Đại hội đồng, Hội đồng bảo an, Ban thư ký… Liên hợp quốc có hàng trăm tổ chức chuyên môn khác, trụ sở đặt tại New York (Mỹ).
- Các tổ chức Liên hợp quốc có ở VN: WHO (y tế) FAO (lương thực) IMF (tiền tệ) ILO (lao động) ICAO (hàng không) UNESCO (vh…)
- 2006 LHQ có 192 quốc gia thành viên; 9/1977 VN là thành viên thứ 149 của LHQ; 16/10/2007 Đại hội đồng LHQ đã bầu VN làm ủy viên không thường trực Hội đồng bảo an nhiệm kì 2008 – 2009.
+ Vai trò: Giữ gìn hoà bình, an ninh quốc tế; thúc đẩy giải quyết tranh chấp quốc tế bằng hoà bình; phát triển mối quan hệ hợp tác hữu nghị về kinh tế, văn hoá… giữa các nước thành viên.
3. Sự hình thành hai hệ thống xã hội đối lập
- Ngay sau Chiến tranh thế giới thứ hai, một loạt sự kiện quan trọng đã diễn ra và dẫn tới sự hình thành hai hệ thống xã hội đối lập nhau gay gắt - hệ thống tư bản chủ nghĩa và hệ thống xã hội chủ nghĩa. Những sự kiện đó là:
+ Nước Đức bại trận và bị các nước Đồng minh chiếm đóng. Do sự bất đồng sâu sắc chủ yếu giữa Liên Xô và Mĩ, cuối cùng trên lãnh thổ nước Đức đã ra đời hai nhà nước – Nhà nước Cộng hoà Liên bang Đức (9-1949) và Nhà nước Cộng hoà Dân chủ Đức (10-1949) theo hai chế độ chính trị khác nhau.
+ Các sự kiện: sự ra đời của các nước dân chủ nhân dân Đông Âu (1945 - 1947), sự thành lập Hội đồng tương trợ kinh tế (1-1949) và Nhà nước Cộng hoà Dân chủ Đức (10-1949)… đã dẫn tới sự hình thành hệ thống xã hội chủ nghĩa.
- Đồng thời, ở Tây Âu, Kế hoạch phục hưng châu Âu (Kế hoạch Mácsan) do Mĩ đề ra năm 1947 nhằm viện trợ các nước Tây Âu khôi phục kinh tế sau chiến tranh, tăng cường sự ảnh hưởng và khống chế của Mĩ đối với các nước này.
- Như vậy, ở châu Âu đã xuất hiện sự đối lập về chính trị, kinh tế giữa Tây Âu tư bản chủ nghĩa và Đông Âu xã hội chủ nghĩa.
Câu hỏi và bài tập
1. Hãy trình bày hoàn cảnh và những quyết định của Hội nghị Ianta
2. Tổ chức LHQ?Nhận xét vai trò của LHQ trong việc giải quyết những tranh chấp quốc tế hiện nay?
4. Trình bày và nhận xét về sự phân chia khu vực ảnh hưởng và sự sung đột Đông – Tây diễn ra ở Châu Á từ sau Chiến tranh thế giới thứi hai đến giữa những năm 70 của